Xosé Luís Méndez Ferrín

Trátase dunha recopilación de artigos de prensa de Xosé Luís Méndez Ferrín, arestora Presidente da Real Academia Galega, publicados no Faro de Vigo, Hoja del Lunes, etc., que teñen un denominador común ao referirse a lendas, tradicións, etimoloxía ou microtoponimia e como non, ¡madía leva!, a problemas dese abstracto xeográfico que deuse en chamar "Terra de Turonio", problemas algún, que malfaladamente, seguen sen resolverse.

En la difusa frontera entre la Galicia interior y el norte de Portugal puede ocurrir cualquier cosa. Quienes habitan a un lado y a otro de La Raya viven bajo el influjo de la caprichosa niebla que trastorna a personas y animales cuando se extiende. Territorio de meigas, de poseidas y aparecidos, los protagonistas de este libro, los arraianos, desgastan los milenarios caminos empedrados que recorrieron durante siglos contrabandistas, fugitivos y los ejercitos de España y Portugal en su disputa por un territorio que no tiene mas dueño que los megalitos grabados por los antiguos.Arraianos es un volumen de diez relatos ambientados en La Raya en diferentes epocas, desde la primera de las guerras carlistas hasta el franquismo; un clasico moderno galardonado con el Premio de la Critica en Galicia, el Premio de la Critica Española y el Premio Losada Dieguez.

Poesía fundamental (1976-2005) recoge, en edición bilingüe, cinco obras decisivas que ofrecen al lector una imagen cabal de la extraordinaria calidad y la personal potencia expresiva de la poe sía de

En Arnoia, Arnoia Nmógadah, un dos príncipes Segredos das terras de Arnoia vese preso e forzado ao exilio polo pobo dos veciños, invasores da súa terra e asasinos de Mai Loretta, quen antes de morrer lle da dous obxectos: unha bolsiña maxica e o Libredon. Coa axuda do Libredon, Nmogadah e o Mestre Lionel liberanse dos seus captores e comezan as suas aventuras: o encontro co xigante Hannak, as fragas de Brocelandia, onde recibe a espada Milmanda, as minas de Grou...

Rosalía de Castro en familia, en su hogar. En primer lugar, madre, padre, pareja, hijas e hijo. Una Rosalía revelada, inmensa. X. L. Méndez Ferrín reúne en este volumen ensayos breves y poemas en los que reflexiona sobre la vida de la escritora fundadora del Rexurdimento.

A alianza entre a poesía revolucionaria con aqueloutra de luxos sensoriais continúa mostrándose en tódalas súas posibilidades. A reivindicación política, a nostalxia polo paso do tempo, a paixón erótica... son eixos tematicos tratados sempre desde un dominio excepcional dos recursos expresivos da linguaxe. O profesor e critico Vicente Araguas preparou a edicion do presente poemario que como na orixinal de 1982, publicado pola Editorial Nos, esta organizado en tres partes: "Salutacion as aigues", "Sombra de marbre e viño" e "As escuras estancias". O fin dun canto e unha obra fundamental na poetica ferrinia dos anos oitenta, afondando no mundo clasico e tamen cunha carga superior de nostalxia doutras suas obras anteriores, sen desbotar todo canto de revolucion-revelacion que apareceria en Con polvora e magnolias ou na Poesia enteira de Heriberto Bens.

Hogano a nosa cidade estoupa en cachos; cen barricadas cortan cada serán o trafego insoportábel; fogueiras, lumeiras, fachos de luz e moxenas ao vento coma confeti de desespranza (Galicia, desespranza, Cribeiro) mostran a cara dunha patria de cada vez mais contra o fondal de si, procurando cega avante; e velos estan ai eles, os obreiros, conmovendo as ruas co seu esgutio de vermello e sombra porque e mil novecentos setenta e oito, ainda que ti non queiras e non ames a faciana proletaria do futuro, patriota de merda.

En Arnoia, Arnoia Nmógadah, un dos príncipes Segredos das terras de Arnoia vese preso e forzado ao exilio polo pobo dos veciños, invasores da súa terra e asasinos de Mai Loretta, quen antes de morrer lle da dous obxectos: unha bolsiña maxica e o Libredon. Coa axuda do Libredon, Nmogadah e o Mestre Lionel liberanse dos seus captores e comezan as suas aventuras: o encontro co xigante Hannak, as fragas de Brocelandia, onde recibe a espada Milmanda, as minas de Grou...

Con pólvora e magnolias (1976) é unha referencia obrigada na nosa lírica contemporánea. Unha certa perspectiva temporal salienta cada vez máis a significación deste libro, que marcou un fito, unha mudanza radical e necesaria na poesia galega dos ultimos anos.Amor e desamor, paixon pola vida e afirmacion de vellos e inconmovibles soños constituen a base principal deste poemario renovador, intenso, poderoso.

Coincidindo cos 25 anos da publicación de Retorno a Tagen Ata de X. L. Méndez Ferrín, editada por vez primeira no ano 1971 na colección �O Moucho� de Edicións Castrelos, Xerais recupera este emblemát

Imaxinación e aventura son dous dos ingredientes desta obra, que nestas narracións de Méndez Ferrín acadan un clímax épico que se vai esvaíndo lenemente, nun inquedante espacio lírico.o mundo imaxinario que recrea maxistralmente Mendez Ferrin devolvenos os territorios da lei da cabaleria e do amor cortes.A recuperacion dos vellos heroes, Rei Artur, Guenebra, Lanzarote, Merlin. . ., supon o anovamento do pulo creativo, da tension imaxinaria. A materia de Bretaña proporcionanos un camiño de recuperacion da vella enerxia narrativa polo regreso as fontes.Mailos heroes cos seus grandes ideais traennos o alento quente da enerxia aventureira. ¿Quen non esta xa canso de insignificantes anti-heroes, de homes sen atributos erixidos en insoportables protagonistas? Benvidos outra vez o noble Arturo, o grande Merlin, o forte Lanzarote, a bela Xenebra. O noso tempo revisteos de dubidas mais fortes, tingue de inevitable escepticismo as suas reflexions, quizais advirte inconfesables desexos nas suas relacions, pero, o cabo, seguen a ser autenticos heroes. Abramoslle, pois, por sempre, as terras de Galicia.

Pasara aquil verao e viñera un invemo que case atuou a toqueiriña de Grieih. Voltara outro verao e outras chuvias, e ao seguinte verao Grieih era un grilo vello, torpe e meio xordo. Estaban lonxanos os tempos en que -case carriola aptera- loitaba contra tecidas falanxes de formigas e vencia arañas e saltons.Agora ben sabia que lle ficaba pouco tempo de vida. Un dos seus fillos xa habia tempo que lle disputara un ventre de femia. Grieih ia andando de vagariño, cos femures entumecidos. Viu unha mantiña de serradela e diu en comela confiado e distraido. Mais a morte, en traxe verde de barbantesa, agachabase tras dil.

Gran coñecedor da alma da cidade, Ferrín fala demoradamente do mar, das rúas e das xentes de Vigo. Percorre Alcabre, a ribeira do Berbés, Coruxo. o cerne da cidade, descubrindo anécdotas agochadas tras as pedras da zona vella. A panoramica enriquecese coa vision de Julio Gil, que retrata cores e escenarios multiformes, empresarios e mariñeiros, casas baixas e torres de formigon. imaxes concisas que resumen o xeito de vida da cidade olivica.

No ventre do silencio, ambientada na Compostela dos anos cincuenta, reconstrúe a memoria dunha época dominada polo escurantismo, o cheiro a incenso e o fanatismo político. Parodia e superación do xénero da estudiantina, e tamen unha novela de iniciacion, de aprendizaxe nun tempo de silencio. Alen de mostrar os distintos estamentos sociais: universidade, igrexa, rancia aristocracia, clase media ilustrada, estrato popular leiteiras, costureiras, criados, prostitutas ou a canalla fascista, No ventre do silencio refire a conformacion dun novo pensamento nacionalista incardinado na tradicion europea de J. P. Sartre, e afastado da orientacion que ata daquela monopolizaba o galeguismo. A extraordinaria riqueza das descricions, a evocacion da atmosfera da epoca, a creacion lucidisima de imaxes, as homenaxes literarias do autor (Damaso Alonso, Torrente Ballester, M. Proust), a extensa galeria de personaxes, o manexo de diversas tecnicas narrativas, o dominio dunha linguaxe prodixiosa, fan de No Ventre do silencio un dos cumes da narrativa contemporanea. Unha novela coral para pechar o seculo.

Arrabaldo do Norte, publicada por vez primeira en 1964, constitúe a primeira novela de Méndez Ferrín, agora reeditada na serie Literaria da colección de Peto de Xerais. Esta é unha obra de extraordinarias suxestions. O labirinto, a procura do incognito, o eterno retorno... E todo exposto cunha tecnica exquisita onde non faltan, coma sempre en Ferrin, poesia e ironia.Arrabaldo do Norte, publicada por vez primeira en 1964, constitue a primeira novela de Mendez Ferrin, agora reeditada na serie Literaria da coleccion de Peto de Xerais.Esta e unha obra de extraordinarias suxestions. O labirinto, a procura do incognito, o eterno retorno... E todo exposto cunha tecnica exquisita onde non faltan, coma sempre en Ferrin, poesia e ironia (Anxo Angueira). Arrabaldo do norte e un kafkiano percorrido por labirintos circulares dun ser empeñado nunha busca transcendental e esteril que o conduce a destruccion (Diccionario da Literatura Galega). O protagonista busca polo labirinto do Arrabaldo, sen atopar nunca o que procura. Cando publica Arrabaldo do norte, Mendez Ferrin militaba na UPG, recen creada na clandestinidade. Esta militancia na esquerda radical vaille traer cambios a sua vida, estancias na cadea que o marcaran e influiran nas suas obras (Sonsoles Lopez). Otero Pedrayo posuia a grandeza. Cunqueiro posuia a perfeccion. X.L. Mendez Ferrin ten as duas calidades xuntas en grao superlativo (Dario Xohan Cabana, Diario 16 de Galicia). Arrabaldo do norte e un relato obxectivista polos camiños do nouveau roman (Vicente Araguas).

Eduardo Pondal (1835-1917) é certamente o noso primeiro poeta moderno. E aquí explícase en que consiste exactamente esa modernidade.Entre o autor de Queixumes dos pinos e a obra de Uxío Novoneyra (ou de X. L. Franco Grande, o ultimo poeta que se cita) vai un longo percorrido, unha afervoada viaxe que e, tamen, o esforzo de construccion (ou reconstruccion) da nosa identidade cultural e nacional.X. L. Mendez Ferrin ofrecenos neste estudio un ordenamento riguroso e sistematico da poesia galega dende a guerra civil a promocion de autores que publican os seus principais libros na decada dos 60: a chamada xeracion do 36 (Maria Mariño, Luis Seoane, Carballo Calero, Iglesia Alvariño, Alvaro Cunqueiro, Celso Emilio Ferreiro, Diaz Castro...), a Promocion de Enlace (Anton Tovar, Cuña Novas, Neira Vilas...), a Xeracion das Festas Minervais (Manuel Maria, Xohana Torres, Salvador Garcia-Bodaño, Alexandre Cribeiro...), poetas nacidos todos entre 1910 e 1940.Por riba de mimetismos provincianos, buscando sempre a raiz e a explicacion profunda das cousas, o autor reivindica unha interpreetacion autonoma da nosa literatura e dos nosos textos, froitos de amor e de esperanza compartida.

É o intre do crepúsculo.Agora é cando morre a lus e os perfiles das cousas deixan de ser concretos.Achego a miña cara á fiestra, aos vidrios da fiestra, e vexo a rúa longa, ateigada de xente informe, coma un carreiro de formigas que fervera estreitamente, escuramente.Os homes son coma formigas, na vila sen nome.E eu, niste intre do crepusculo, vexoos desdebuxados, esvaidos, pois o alento da miña boca vai embazando progresivamente o cristal que se interpon antre os homes e a miña ollada.

Tres conferencias sobre las personalidades poéticas de Álvaro Cunqueiro, Manoel Antonio y Celso Emilio Ferreiro